Εισήγηση του Αλέξη Μητρόπουλου στην εκδήλωση μνήμης για τα 100 χρόνια από την ίδρυση του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Κυκλάδων

Στις 9 και 10 Ιανουαρίου 2019 πραγματοποιήθηκε στην πανέμορφη Σύρο εκδήλωση για τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την ίδρυση του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Κυκλάδων (1918-2018). Ο Αλέξης Μητρόπουλος χαιρέτισε τις εκδηλώσεις με την παρακάτω εισήγηση με θέμα «Σύγχρονες τάσεις στο Ελληνικό Εργατικό και Ασφαλιστικό Δίκαιο».

 

Αξιότιμες κυρίες και κύριοι,

Στην πανέμορφη Σύρο, σύμφωνα και με τον μεγάλο ιστορικό Γιάννη Κορδάτο, γεννήθηκε[1] το σύγχρονο Ελληνικό Εργατικό Κίνημα.

Στη δραστήρια άλλωστε και κεντρικότατη στο Αιγαίο Σύρα άρχισε επίσης και η ιστορία τής καπιταλιστικής Ελλάδας, ύστερα από την επανάσταση του 1821, όταν η ναυσιπλοΐα τής τότε εποχής περνούσε υποχρεωτικώς (και όχι μόνο για ανεφοδιασμό αλλά για πολλές φορτοεκφορτώσεις) από το ιστορικό της λιμάνι, κάτι που συνεχίστηκε τουλάχιστον μέχρι της πλήρους λειτουργίας τής Διώρυγας του Σουέζ που άλλαξε έκτοτε τις θαλάσσιες διαδρομές.

Υποκλίνομαι στους άξιους συνεχιστές-απογόνους των ηρωικών πρωτεργατών του πρώτου Εργατικού Σωματείου «Αδελφικός Σύλλογος Ξυλουργών» του Ναυπηγείου που ιδρύθηκε στην Ερμούπολη τον Φλεβάρη του 1879. Το καταστατικό[2] τού «Αδελφικού Συνδέσμου» (έτσι λέγονταν μέχρι το 1910 τα περισσότερα Εργατικά Σωματεία) αποτελεί μνημείο ταξικής αλληλεγγύης και συλλογικής διεκδίκησης των εργατικών αιτημάτων προς γνώση και μελέτη των σημερνών ηγετικών προσώπων του Συνδικαλιστικού Κινήματος (Σ/Κ) μέχρι σήμερα.

 

 

Αξιότιμοι φίλοι,

Σήμερα γιορτάζουμε τα εκατόχρονα από την ίδρυση του Εργατοϋπαλληλικού Κέντρου Κυκλάδων που ένωσε και προώθησε τα αιτήματα, συντόνισε και συμπύκνωσε τους αγώνες όλου του κυκλαδικού λαού μέχρι σήμερα.

Οι δεκαετίες που πέρασαν, από το 1918 μέχρι τις μέρες μας, ανέδειξαν τη μαχητικότητα, την ταξικότητα αλλά και τις αδυναμίες των αγώνων σας. Γι’αυτό είναι μεγάλη ευκαιρία να κάνετε και έναν απολογισμό με αντικειμενικότητα, με διάθεση αυτοκριτικής και ασφαλώς με πνεύμα ενότητας, όπως ταιριάζει στους άξιους συνεχιστές του ιστορικότερου τμήματος της Ελληνικής Εργατικής Τάξης.

Η ιστορία του Εργατικού Κινήματος της Σύρου, η πρόωρη και δυναμική ανάπτυξή του, είναι ασφαλώς αποτέλεσμα πρωτίστως της παρουσίας -από αρχαιοτάτων χρόνων-  του ιστορικού σας ναυπηγείου, που στην νεώτερη Ελλάδα λειτουργεί οργανωμένα από το 1861. Εδώ ναυπηγήθηκαν τα πρώτα πλοία του εμπορικού και πολεμικού στόλου. Εδώ αναπτύχθηκε συνακόλουθα η πρώτη αξιόλογη νόμιμη και θεσμοποιημένη χρηματιστηριακή και εμπορική ζωή, η οποία  -πλην των άλλων- συνεισέφερε πολλά στην οικονομία του νεότευκτου ελληνικού κράτους αλλά και στους εθνικούς αγώνες.

 

 

Αξιότιμες κυρίες και κύριοι,

Ο φετινός εορτασμός συμπίπτει με καταιγιστικές αλλαγές στο Εργατικό και Ασφαλιστικό Δίκαιο της χώρας μας.

1.Στο Εργατικό Δίκαιο, οι δανειστές τής πατρίδας μας, κατά τη διάρκεια ισχύος των τριών Δανειακών Συμβάσεων (είναι προφανές ότι δεν πρέπει να συγχέουμε τις Δανειακές Συμβάσεις με τους εκατοντάδες εφαρμοστικούς μνημονιακούς νόμους, προεδρικά διατάγματα και υπουργικές αποφάσεις που θα ισχύουν -με τα σημερινά πολιτικά δεδομένα- για πολλές δεκαετίες στη χώρα μας) :

  • ξαναέγραψαν εξ υπαρχής το Εργατικό Δίκαιο της χώρας,
  • κατήργησαν, σε μεγάλο βαθμό, το παλιό προστατευτικό Δίκαιο και
  • επέβαλαν ρυθμίσεις και αρχές που απορρέουν από ένα ακραία νεοφιλελεύθερο και ελάχιστα προστατευτικό για την Εργατική Τάξη και την αναπαραγωγή τής εργατικής δύναμης πλαίσιο, το οποίο ουσιαστικά -και με τη συνήθη ορολογία- μπορούμε να το χαρακτηρίσουμε «αντεργατικό».

Εξ υπαρχής οι δανειστές τής χώρας απέδωσαν τα δεινά τής οικονομίας (δηλαδή τα ελλείμματα, την έλλειψη ανταγωνιστικότητας, αξιοκρατίας κ.λπ.) στις δυνάμεις τής μισθωτής εργασίας και στο προστατευτικό πλαίσιο που ίσχυε από την πρώτη εποχή του Ελευθερίου Βενιζέλου, κυρίως με τους διαχρονικά πολύ σημαντικούς νόμους 281/1914 για την προστασία τής συνδικαλιστικής δράσης και 2112/1920 για την προστασία από τις απολύσεις και το δίκαιο της καταγγελίας. Απαίτησαν από το πολιτικό προσωπικό της μνημονιακής λογικής τη θέσπιση και επιβολή  -μεταξύ άλλων-  και των παρακάτω αναφερομένων αρχών και μέτρων τού νέου «μνημονιακού» Εργατικού και Ασφαλιστικού Δικαίου.

Το πολιτικό προσωπικό και η μνημονιακή δημοσιολογία συνέδραμαν στην αντιστροφή της αλήθειας, η οποία αποκαλύπτεται σήμερα από πολλούς ξένους οικονομολόγους που είχαν κεντρική θέση στον σχεδιασμό των πολιτικών.

Το μέλος τής «Επιτροπής Σοφών» της γερμανικής κυβέρνησης Πέτερ Μπόφινγκερ[3] δεν παύει να κατακρίνει τους μνημονιακούς συντελεστές και τα έκτακτα μέτρα και να παρουσιάζει στοιχεία, πίνακες και βιβλία, ήδη από το 2013, σύμφωνα με τα οποία οι Έλληνες εργαζόμενοι εργάζονταν πολύ περισσότερες ώρες από τους γερμανούς συναδέλφους τους (σχεδόν 500 ώρες περισσότερες τον χρόνο) και οι Έλληνες συνταξιούχοι στο σύνολό τους (με όποιες πρόωρες εξόδους που για λόγους κοινωνικούς, υγείας ή θανάτου είχαν θεσμοθετηθεί) έβγαιναν στη σύνταξη, σαν σύνολο, πολύ αργότερα[4] από τους γερμανούς και τους άλλους ευρωπαίους ασφαλισμένους.

Το ίδιο ισχύει και για πολλά άλλα θέματα με έναν από τους διαπρεπέστερους οικονομολόγους στον κόσμο, τον Τζέφρι Σακς,[5] πρώην Διευθυντή Μελετών του ΔΝΤ, που δεν παύει να κατακρίνει δανειστές και μνημονιακό προσωπικό της Ελλάδας ότι δεν μπόρεσαν να αρθρώσουν εγκαίρως ορθολογικό λόγο απέναντι στην κρίση αλλά αρκέστηκαν σε υπερβολές, ψυχολογικό πόλεμο και πρωτοφανούς βιαιότητας ατελέσφορα μέτρα.

Έτσι σήμερα οι δανειστές και το εγχώριο μνημονιακό προσωπικό τους επέβαλαν[6] στο Εργατικό Δίκαιο :

-Την πλήρη εργασιακή απορρύθμιση στην αγορά εργασίας με τη γενίκευση της εργασιακής ευελιξίας (νέο «πρεκαριάτο»). Ήδη για τέταρτη χρονιά η μερική και εκ περιτροπής εργασία υπερέχει[7] της πλήρους απασχόλησης που και αυτή όμως παρέχεται με όλο και χαμηλότερους μισθούς παράγοντας τους φτωχούς εργαζομένους («working poors»).

-Τον μειωμένο κατώτατο μισθό των 586 ευρώ μεικτά και τον «νεανικό» κατώτατο («υποκατώτατο») των 510 ευρώ μεικτά.

-Τις φτηνές απολύσεις που διευκολύνουν τους εργοδότες (κυρίως τους μεγάλους) και τις τράπεζες και δημιουργούν μια άνευ προηγουμένου κινητικότητα και εναλλαγή εργοδοσίας τα τελευταία χρόνια δημιουργώντας τον «εργαζόμενο-χταπόδι» που τρέχει από εργοδότη σε εργοδότη και από τόπο σε τόπο, για να εξασφαλίσει τη βασική επιβίωσή του χωρίς δυνατότητα δημιουργίας οικογένειας και συλλογικής κοινωνικής ζωής.

-Τη μείωση στο μισό του χρόνου προειδοποίησης (προμήνυσης) για τις απολύσεις.

-Την αφαίρεση του δικαιώματος των εργαζομένων (ΓΣΕΕ) να διαπραγματευθούν με την εργοδοσία (ΣΕΒ) τον κατώτατο μισθό και γενικά μισθολογικά θέματα, μέτρο που αποτελεί και την πεμπτουσία τής σκληρής και αυταρχικής νεοφιλελεύθερης πολιτικής.

-Το πάγωμα των τριετιών πέραν των τριών και μέχρις ότου η ανεργία περιοριστεί στο 10%.

-Το πάγωμα για αρκετά χρόνια των σημαντικών για τον ιδιωτικό τομέα αρχών της ισχύος της ευνοϊκότερης ρύθμισης και της επεκτασιμότητας των κλαδικών ΣΣΕ.

-Την αναγνώριση της ανταπεργίας («lock-out»).

-Την απελευθέρωση των ομαδικών απολύσεων κ.λπ.

 

2.Εξάλλου, στον τομέα των συντάξεων, στο Εθνικό Ασφαλιστικό μας Σύστημα, η νεοφιλελεύθερη παρέμβαση των δανειστών και όλων των μνημονιακών κυβερνήσεων δεν έχει προηγούμενο στον σύγχρονο κόσμο. Προωθήθηκε, για πρώτη φορά σε χώρα τής ανεπτυγμένης (υποτίθεται) Ζώνης του Ευρώ, το νεοφιλελεύθερο συνταξιοδοτικό δόγμα,[8]  που εφαρμόζεται πλέον επί τη βάσει των παρακάτω αρχών:

-Την αρχή τής αλλοίωσης του κοινωνικού χαρακτήρα τού συστήματος της Δημόσιας Κοινωνικής Ασφάλισης.

-Την αρχή τής διάσωσης του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης («από τα μέσα»), με πόρους δηλαδή κυρίως των συνταξιούχων και των ασφαλισμένων (σύστημα «bail-in»).

-Την αρχή τού διαχωρισμού (διάκρισης) τής κύριας σύνταξης σε εθνική και ανταποδοτική, όπου εγγυημένη από το κράτος είναι μόνο η εθνική σύνταξη των 360 ή 384 ευρώ μεικτά, αντίστοιχα, το δε ανταποδοτικό τμήμα τής κύριας το εγγυάται μόνο ο ΕΦΚΑ!

-Την ενοποίηση όλων των Ταμείων Κύριας (ΕΦΚΑ) και Επικουρικής Σύνταξης και Προνοίας (ΕΤΕΑΕΠ). Το μέτρο αυτό καταργεί την ιδιαιτερότητα κάθε εργασίας, τους αγώνες κάθε κλάδου εργαζομένων, την καλή ή όχι διαχείριση των αποθεματικών σε όσα Ταμεία οι εκπρόσωποί τους είχαν αποφασιστική γνώμη κ.λ.π. Καταργήθηκε δηλαδή η αυτονόητη αρχή τού αστικού καθεστώτος, του αντιπροσωπευτικού συστήματος της ατομικής ιδιοκτησίας, η πολυμορφία και η ιδιαιτερότητα κάθε επαγγέλματος και η στοιχειώδης ελευθερία διαχείρισης επί του αντικειμένου τής εργασίας κάθε πολίτη.

-Την αρχή τού επανυπολογισμού και της αναπροσαρμογής των παλαιών συντάξεων με τη θέσπιση της προσωπικής διαφοράς και τον υπολογισμό των νέων συντάξεων, ως προς το τμήμα της ανταπόδοσης, με νέους χαμηλούς συντελεστές και νέους απομειωτικούς μαθηματικούς τύπους

-Την αρχή τής κατάργησης των κατώτατων ορίων στις κύριες και επικουρικές συντάξεις που καταβαραθρώνει εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχων με μικρή εργασιακή «προίκα» στην αφιλόξενη αγορά εργασίας των καιρών μας.

-Την αρχή τής αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με βάση το γενικό προσδόκιμο ζωής του πληθυσμού και όχι των εργαζομένων σε ομοειδείς ή παραπλήσιες εργασίες.

-Την αρχή τής αθέτησης των αποφάσεων της Δικαιοσύνης που έκριναν αντισυνταγματικές, από ένα χρονικό σημείο και μετά, τις διατάξεις των μνημονιακών ασφαλιστικών νόμων.

-Την αρχή τής διάρρηξης τής αλληλεγγύης των γενεών με ρυθμίσεις σε βάρος των νέων συνταξιούχων ως ανωτέρω, παρότι τα χρόνια, οι συνθήκες, η φύση τής εργασίας και τα ουσιαστικά και τυπικά προσόντα είναι τα ίδια.

-Την αρχή τής ελάχιστης 20ετίας για θεμελίωση δικαιώματος πλήρους σύνταξης, από την οποία θα πληγούν πολλοί συμπολίτες μας (κυρίως γυναίκες) που δεν βρίσκουν εύκολα εργασία.

-Την αρχή τής απαξίωσης των αναπηρικών συντάξεων και των συντάξεων λόγω θανάτου, που ουσιαστικά διαρρηγνύει την οικογενειακή συνέχεια και τον συγγενικό ιστό, δρα δηλαδή διαλυτικά για τις οικογένειες.

-Την αρχή τής φορολογικοποίησης των ασφαλιστικών εισφορών αφού, σύμφωνα με το πνεύμα τής σκληρής νεοφιλελεύθερης άποψης που, ενώ απορρίπτεται πλέον σε πολλές μεγάλες οικονομίες της Ευρώπης, στην Ελλάδα λαμβάνεται ως …εκσυγχρονιστική παρέμβαση.

 

Αξιότιμοι φίλοι, διοργανωτές και προσκεκλημένοι,

Το Εργατικό Κίνημα της Σύρου, η πρωτοπορία ολόκληρου του Ελληνικού Εργατικού Κινήματος, βρίσκεται πλέον υπό δυσμενέστερες συνθήκες σε νέα υπέρτερα καθήκοντα.

Οι δανειστές και το εγχώριο μνημονιακό πολιτικό προσωπικό εύχονται και εργάζονται για την περαιτέρω αποδυνάμωσή του. Επιθυμούν την τιθάσευσή του, την απώλεια της αξιοπιστίας και συλλογικότητάς του, την εγκατάλειψη από τη μαχητική συλλογική δράση. Δεν κρύβουν τα λόγια τους ότι το θεωρούν θεσμικώς και δημοσιονομικώς επιζήμιο, αφού -κατά την άποψή τους- οι συνδικαλιστικοί αγώνες κάμπτουν τη συνέχεια και την παραγωγικότητα της εργασίας. Δεν δίνουν σημασία στα καλά εργονομικά και φιλεργατικά συστήματα που, όπου εφαρμόστηκαν, αύξησαν κατακόρυφα την παραγωγικότητα. Προτιμούν την άνευρη και υποτυπώδη, προσχηματική, ύπαρξή του που ουσιαστικά νομιμοποιεί τις απόψεις τους για τις συνθήκες παροχής τής εργασίας.

Οι ευθύνες για την αδυναμία του Σ/Κ να παρέμβει αποτελεσματικά στη μνημονιακή λαίλαπα είναι πολλές. Επιμερίζονται[9]  και στις ηγεσίες του Σ/Κ αλλά και στις ηγεσίες των κομμάτων που ήθελαν και θέλουν ακόμη το Σ/Κ παράρτημα των οργανισμών τους.

Η πανηγυρική όμως ατμόσφαιρα της σημερινής συγκέντρωσης δεν πρέπει να κάμψει όσους στάθηκαν όρθιοι.

Πρέπει να προχωρήσουμε μπροστά, να ατενίσουμε το μέλλον με αισιοδοξία και από την όμορφη και πρωτοπόρα Σύρο να στείλουμε μήνυμα ενότητας, πνευματικής ανάτασης, συνειδησιακής εγρήγορσης, κοινής και ενωτικής δράσης τού Σ/Κ. με στόχο να πάρουμε πάλι στα χέρια μας τα δικαιώματά μας, τις δυνατότητές μας, το μέλλον μας.

Οι δανειστές και οι μνημονιακές κυβερνήσεις στόχευσαν και πέτυχαν πρόσκαιρα την αφαίρεσή τους, επικαλούμενοι τη σωτηρία τής χώρας που -έστω και με την δική τους εκδοχή- δεν θα έρθει στο ορατό μέλλον.

Εύχομαι λοιπόν ενότητα και κοινή δράση, αλληλεγγύη και εγρήγορση για να περισώσουμε ό,τι μπορούμε και να ανακτήσουμε ό,τι μας πήραν βίαια, άδικα και αντιδημοκρατικά.

Ευχαριστώ για την τιμητική πρόσκληση και την αγάπη σας.

 

 

[1] Βλ. Γιάννη Κορδάτου: «Ιστορία του Ελληνικού Εργατικού Κινήματος» (ζ’ έκδοση), Εκδόσεις Μπουκουμάνη, Αθήνα 1972, σελ. 21.

[2] Βλ. όπ.π., σελ. 23.

[3] Βλ. το βιβλίο του «Επιστροφή στο μάρκο;», Εκδόσεις «Πόλις», 2012.

[4] Βλ. την από 27-8-2018 ανακοίνωση της ΕΝΥΠΕΚΚ «Το 87% των συνταξιούχων στην Ελλάδα πάνω από 60 ετών! Αποκαλυπτικά στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας (“ΗΛΙΟΣ”)».

[5] Βλ. το βιβλίο του «The Age of Sustainable Development» («Η εποχή της αειφόρου ανάπτυξης»), Columbia University Press, 2015.

[6] Βλ. το βιβλίο μας «Εργασιακές Σχέσεις και Κοινωνική Ασφάλιση στη σύγχρονη Ελλάδα», Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη, Αθήνα 2017.

[7] Βλ. την από 16-12-2018 ανακοίνωση της ΕΝΥΠΕΚΚ «Από τις 100 νέες θέσεις εργασίας, οι 54 των 300 ευρώ!».

[8] Βλ. το πρόσφατο βιβλίο μας «Εργασιακές Σχέσεις και Κοινωνική Ασφάλιση στη σύγχρονη Ελλάδα», Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη, Αθήνα 2017.

[9] Βλ. βιβλίο μας «Το τέλος του Κοινωνικού Κράτους; Αριστερά και Συνδικάτα μπροστά στην απορρύθμιση», Εκδοτικός Οργανισμός Λιβάνη, Αθήνα 2008.

Σχολιάστε

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *